Haber Merkezi - ASYANINSESİ
İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu, tarihinin en gergin zirvelerinden birine sahne oluyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa liderleriyle yapacağı kritik görüşme öncesinde kürsüye çıkan Kanada Başbakanı Mark Carney, küresel düzenin geri dönülemez bir "kırılma" yaşadığını söyledi.
Carney, 2025 yılında Kanada siyasetine girdiğinden beri savunduğu tezi yineleyerek, dünyanın Trump öncesi normallere asla dönmeyeceğini vurguladı.
"BU BİR GEÇİŞ DEĞİL, BİR KIRILMA"
Carney, konuşmasında ABD Başkanı Trump'ın ismini doğrudan zikretmese de, Washington yönetiminin küresel ilişkiler üzerindeki etkisine sert eleştiriler getirdi.
"Şu anda bir geçiş sürecinde değil, tam ortasından çatlayan bir kırılmanın içindeyiz" diyen Kanada Başbakanı, ABD hegemonyasının geçmişte sağladığı açık deniz yolları, istikrarlı finansal sistem ve kolektif güvenlik gibi "kamu mallarının" artık garanti olmadığını belirtti.
Yeni gerçekliği, "En güçlülerin, ekonomik entegrasyonu bir baskı aracı olarak kullanarak çıkarlarını dayattığı, yoğunlaşmış bir büyük güç rekabeti" olarak tanımlayan Carney, ülkelerin artık "boyun eğerek güvenlik satın alamayacağını" ifade etti.
"MASADA DEĞİLSEK, MENÜDEYİZ DEMEKTİR"
Konuşmasının en çarpıcı bölümünde orta ölçekli güçlere seslenen Carney, şu tarihi ifadeyi kullandı:
"Kanada gibi orta ölçekli güçlerin bu yeni gerçekliğe uyum sağlayıp sağlamayacağı bir soru işareti değil; buna mecburuz. Asıl soru, bunu sadece daha yüksek duvarlar örerek mi yapacağız, yoksa daha iddialı bir şey mi deneyeceğiz? Orta güçler birlikte hareket etmeli, çünkü eğer masada değilsek, menüdeyiz demektir."
Carney, büyük güçlerin askeri kapasite ve pazar büyüklüğü sayesinde "yalnız hareket etme lüksüne" sahip olduğunu, ancak diğer ülkelerin bu şansı olmadığını vurguladı.
TRUMP VE GRÖNLAND KRİZİ: NATO ÇATIRDAYABİLİR
Davos'taki gerilimin ana kaynağı ise Çarşamba günü zirveye katılacak olan Donald Trump'ın, Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland üzerindeki hak iddiaları.
Trump, Kuzey Kutbu'ndaki erimeyle açılan yeni stratejik yollar ve mineral zenginliği nedeniyle Grönland'ın ABD ve NATO güvenliği için hayati olduğunu savunuyor. Ancak bu talep, Atlantik ittifakını kopma noktasına getirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Trump'ın yaklaşımını "yeni emperyalizm" olarak nitelendirirken, AB ise olası ABD tarifelerine karşı misilleme sözü verdi.
Trump ise Avrupa'nın tepkisine karşı, Danimarka'yı destekleyen 8 Avrupa ülkesine %25 gümrük vergisi getirmekle tehdit ediyor.
KANADA İÇİN "İŞGAL VE DİRENİŞ" SENARYOSU
Zirveye damgasını vuran bir diğer gelişme ise Globe and Mail gazetesinin ortaya attığı iddia oldu. Habere göre Kanada ordusu, olası bir ABD işgaline karşı, Sovyetlere ve ABD'ye karşı Afganistan'da kullanılan taktiklere benzer bir "ayaklanma/gerilla" savunma modeli geliştirdi.
Bu korkunç senaryonun arka planında ise Trump'ın sosyal medya hesabından paylaştığı bir harita yatıyor. Trump, gece saatlerinde Kanada ve Venezuela'nın ABD bayrağıyla kaplı olduğu bir harita paylaşarak, her iki ülkenin de tam ilhakını ima etti. Trump daha önce de defalarca Kanada'dan "51. Eyalet" olarak bahsetmişti.
Carney, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: "Kanada, Grönland ve Danimarka'nın yanındadır ve Grönland'ın geleceğini belirleme konusundaki eşsiz hakkını tam olarak desteklemektedir."
"