Haber Merkezi - ASYANINSESİ
Orta Doğu'da yükselen tansiyon ve karşılıklı askeri tehditlerin gölgesinde, gözler bu hafta sonu Türkiye'ye çevriliyor. Basına sızan bilgilere göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian'ın nükleer müzakereleri başlatma talimatının ardından, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi'nin Cuma günü İstanbul'da kritik bir görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor.
Trump'tan "Armada" ve Müzakere Mesajı
Görüşme öncesi Washington'dan gelen mesajlar ise "havuç ve sopa" taktiğini andırıyor. ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada bölgeye "büyük" donanma gemileri gönderdiklerini doğruladı. Trump, İran ile görüşmelerin sürdüğünü belirterek, "Nasıl sonuçlanacağını göreceğiz" dedi.
İsrail'den 3 Kırmızı Çizgi
Masadaki en büyük zorluklardan biri ise İsrail'in tutumu. İsrail donanmasının Pazartesi günü Kızıldeniz'de ABD güçleriyle ortak tatbikat yaptığı doğrulanırken, Tel Aviv yönetiminin müzakereler için 3 sert şart öne sürdüğü bildirildi:
- Nükleer Programa Son: İran nükleer program geliştirmemeli
- Balistik Füze Yasağı: Füze programı tamamen durdurulmalı
- Vekil Güçlere Destek Kesilmeli: İsrail'i tehdit eden "terör örgütlerine" destek verilmemeli
Bazı raporlar, İsrail'in hala "İran rejimini askeri darbelerle devirme" seçeneğini masada tuttuğunu öne sürüyor.
Uzmanlar Ne Diyor: Makas Çok Açık
Çin Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nden Li Zixin, her iki tarafın da müzakereye istekli olduğunu ancak uzlaşma alanının dar olduğunu belirtiyor.
- ABD'nin Hedefi: Maliyet kontrolü. Tam ölçekli bir savaşın risklerinden kaçınmak istiyorlar. Talepleri ise İran'ın nükleer ve füze haklarından tamamen vazgeçmesi.
- İran'ın Hedefi: Maksimum caydırıcılık stratejisi izlese de savaştan kaçınmak öncelikli tercihi. Tahran, askeri tehditlerin son bulmasını ve yaptırımların kaldırılmasını istiyor.
Türkiye ve Katar'ın Kritik Rolü
İran Dini Lideri Ali Hamaney'in "Savaş çıkarsa bu bölgesel olur" uyarısı, arabulucuları harekete geçirdi. Hem ABD müttefiki olan hem de İran ile iyi ilişkileri bulunan Türkiye ve Katar, sürecin kilit aktörleri konumunda.
Katar Başbakanı'nın Tahran ziyareti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump ile yaptığı telefon görüşmesinin, İstanbul'daki bu zirvenin yolunu açtığı belirtiliyor. Bölge ülkeleri, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla oluşacak küresel petrol kaosundan ve savaşın komşu ülkelere sıçramasından endişe ediyor.
"
